Cerebrovasculair Accident

 Een CVA, ookwel een beroerte, is een plotselinge verstoring van de bloedtoevoer naar de hersenen, wat hersenletsel veroorzaakt. De gevolgen voor de ogen kunnen varieren van tijdelijke uitval tot permanente blindheid, dubbelzien, scheelzien, verlies van een deel van het gezichtsveld of problemen met het verwerken van visuele informatie. De gevolgen zijn afhaneklijk van de duur van de storing en de aangedane hersenregio.

Begripkennis

• Trombose: Vorming van bloedstolsel in een bloedvat. Dit belemmert de bloeddoorstroming. Het kan ontstaan in slagaderen en aderen.
• Trombus: Het stolsel zelf. Bestaat uit fibrine, bloedplaatjes en erytrocyten. 
• Embolus: Een losgeraakt deeltje dat met de bloedstroom meegevoerd wordt.
• Embolie: De verstopping van een bloedvat door een embolus.
• Arteriosclerose: Algemene term voor verharding & verlies van elasticiteit van slagaders. Dit gebeurd op natuurlijke wijze bij het ouder worden.
• Artherosclerose: Specifieke vorm vaan arteriosclerose waarbij cholesterol, kalk en bindweefsel zich ophopen in de intima van arteriewanden. Dit heet plaquevorming.

Embolie in de A. Centralis Retinae > CRAO 

TIA : Transient ischemisch attack

Een tijdelijke uitval van enkele minuten tot maximum 24 uur. De uitval wordt veroorzaakt door een kort zuurstoftekort in de hersenen of het netvlies van het oog. Vaak is het een voorbode van een herseninfarct. De oorzaak van een TIA is dikwijls dezelfde als die van een herseninfarct, namelijk het afsluiten van een slagader door een bloedklont.

Amaurosis fugax: Tijdelijke blindheid veroorzaakt door een verstoorde bloedtoevoer naar het oog. Het wordt de TIA van het oog genoemd. Wanneer iemand dit fenomeen beschrijft is een doorverwijzing altijd noodzakelijk gezien het risico op een CVA!

 Trombosebeen

Symptomen: Zwelling van 1 van de benen, pijn in het gezwollen been, een rood tot blauwachtige verkleuring, de huid rondom het been staat strak gespannen, de huid ziet er glanzend uit.

Dit verschijnsel is een direct gevolg van een verstopping van de vene. Het kan zich ook voordoen in 1 van de armen.

Atherosclerose

Specifieke vorm vaan arteriosclerose waarbij cholesterol, kalk en bindweefsel zich ophopen in de intima van arteriewanden. Dit heet plaquevorming.

1. Cholesterol (vooral LDL) hoopt zich op onder het endotheel van de arterie
2. Witte bloedcellen nemen het cholesterol op en blijven vast zitten
3. De plaque die ontstaat wordt afgedekt met glad spierweefsel
4. Op een gegeven moment zal deze plaque scheuren
5. Er ontstaat een arteriele trombus
6. Een deel van de trombus kan losslaan tot een arteriele embolus
7. De diameter van de arterien vanaf het hart nemen af en de kans tot verstopping neemt daarmee toe
8. De embolus komt vast te zitten in een smallere arterie > nu is er sprake van een embolie
9. Ook plekken waar een andere plaque zit en de arterie vernauwt is zijn extra gevoelig voor verstopping

Het is een verouderingsziekte die al start bij jongvolwassenen. Een ontsteking in de vaatwand verdikt en verhard de bloedvatwanden op verschillende manieren. Arteriele endotheelcellen raken beschadigd en ontsteken. Geactiveerd arterieel endotheel is hyperpermeabel voor bijvoorbeeld LDL (cholesterol). Het endotheel produceert tevens radicalen die het LDL oxideren, en cytokines en chomokines waardoor T-cellen en monocyten gerekruteerd worden.

De geinfiltreerde monocyten differentieren tot macrofagen en nemen vervolgens het geoxideerd LDL op. Cholesterol en ontstekingscellen hopen zich op in de bloedvatwand: de atherosclerotische plaque. Deze kan een necrotische kern bevatten, die door een fibreuze kap gescheiden wordt van het lumen van het bloedvat.

Ruptuur van die kap leidt tot de vorming van een trombus en het mogelijk optreden van acute bloedvatocclusie.

Atherosclerose is de onderliggende oorzaak van 50% van alle sterfgevallen in de ontwikkelde landen.

N-AION

Niet-arterische annterieure ischemische optische neuropathie: verminderde bloedtoevoer naar de papil (85% van de AION) Meest voorkomende oorzaak is atherosclerose.

Bloedtoevoer naar de choroidea

Deze vaten voorzien ook de papil van bloed. Doordat er meerdere a. ciliares brevis zijn is een infarct meestal slechts gedeeltelijk.

De papil heeft weinig ruimte, bloedvaten en axonen moeten er doorheen

Atherosclerose zorgt voor vernauwing van de

bloedvaten en dus minder zuurstoftransport waardoor

axonen opzwellen

Zwelling van de axonen zorgt voor druk op de bloedvaten

hierdoor ontstaat nog meer zuurstof tekort wat het totale

proces versterkt

Het hierbij horende beeld en de uitval van het gezichtsveld bij een N-AION

A-AION

Arterische AION: ontstoken bloedvat (artiriitis temporalis), betreft 15% van alle AION. Dit wordt niet veroorzaakt door atherosclerose.

Carotisstenose

Een bekende plek voor atherosclerose. Het is een vernauwing van de halsslagader en een gevoelige plek. Wanneer de carotis verstopt raakt stop dit de bloedtoevoer naar de hersenen. Als een embolus vast komt te zitten bij het oog zorgt dit voor een amaurosis fugax of CRAO / BRAO.

Trias van virchow

Atherosclerose is een welvaarts ziekte. Hoewel je dieet enorme invloedt heeft op het onstaan en de bevordering van atherosclerose is het niet zo dat gezond eten de ader verkalking compleet stopt.

Risicofactoren zijn:

• Leeftijd
• mannelijk geslacht
• roken
• ongezond eetpatroon
• veel suiker en verzadigde vetten
• suikerziekte
• hoge bloeddruk
• hoog cholesterol gehalte
• inactiviteit
• overgewicht
• genetische predispositie

De trias van virchow beschrijft de risico's op adverkalking. In bovenstaande afbeelding staan de voorbeelden hiervan en de drie categorieen waar deze in passen.

CRAO

Retinale arteriestam occlusie. Langer zichtsverlies in het oog. Wordt vaak veroorzaakt door een hollenhorst plaque vanuit de carotis arterie. 

BRAO

Retinale arterietak occlusie. Ook deze kan worden veroorzaakt door een hollenhorst plaque. Deze zijn ontzettend goed terug te zien in de arterien bij fundoscopie. 

Meer over de BRAO en CRAO : Alles over de macula

Vene occlusies in het oog

Mechanisme: trombose in de vene.

Gevolg: de veneuze druk stijgt > lekkage, oedeem, ischemie.

Risicofactoren: HTN, DM, Glaucoom, Hyperlipidemie.

In het oog is er dan sprake van CRVO en BRVO

CRVO (pijnloos)

De voornaamste oorzaak bij een BRVO: verdrukking door een arterie

CVA

Letterlijk: een ongeluk in de bloedvaten van de hersenen. In de volksmond wordt een CVA dikwijls een beroerte genoemd.

• Herseninfarct: Afsluiting bloedvat door trombus of embolus
• Hersenbloeding: Scheuren van bloedvat > bloeding in hersenweefsel
• Subarachnoidale bloedingen: bloeding in het vocht rondom de hersenen wat de intracraniele druk doet verhogen. Een relatief veel voorkomende oorzaak van bilateraal papil oedeem.

In tegenstelling tot een TIA duurt een CVA langer dan 24 uur. Er is sprake van permanente infracering en vaak blijvende neurologische uitval.

Risico's zijn:

• Hoge bloeddruk
• Obesitas
• Diabetes
• Hart aandoeningen (o.a. atriumfibrilleren)
• Roken

Linker hersenhelft

Functie:

• Rechter hand (alles loopt gekruist)
• Logica
• Spraak
• Wiskunde
• Cijferen
• Schrijven

Bij een CVA:

• Hemiplegie; geen beweging mogelijk
• Hemiparese; nog enigzins beweging mogelijk
• Niet meer goed kunnen rekenen
• Mogelijk spraakverlies
• Gezichtsvelduitval van de rechterkant van beide ogen (temporale deel linker oog, nasale deel rechter oog)

Rechter hersenhelft

Functie:

• Linker hand (alles loopt gekruist)
• Creativiteit
• 3-D bewustzijn
• Muzikaliteit
• Intuitie
• Tijdsgevoel

Bij een CVA:

• Hemiplegie links
• Hemiparese links
• Verkeerd inschatten van de tijd
• Uitval gezichtsveld linkerkant beide ogen
• Zeer lakoniek
• Vlakke emoties