DDX Ptosis

 Een ptosis is een naam voor een hangend bovenooglid. Hierbij staat het bovenste ooglid lager dan normaal, waardoor het deels over de pupil kan hangen. Dit kan zowel unilateraal als bilateraal voorkomen.

Een ptosis kan ontstaan doordat de spier die het bovenste ooglid omhoogtrekt niet goed functioneert of doordat een pees van deze spier verslapt of losraakt. Er kan ook sprake zijn van pseudo-ptosis wanneer er bijvoorbeeld verslapping is van het weefsel boven het ooglid wat het ooglid zelf iets naar beneden drukt.

Het meest duidelijke kenmerk is een kleiner lidoppervlak, waardoor er een vermoeide blik ontstaat. Bij ernstige gevallen kan het gezichtsveld belemmerd worden, wat leidt tot hoofdpijn of het achterover kantelen van het hoofd om nog goed te kunnen zien. Een ptosis kan vaak operatief hersteld worden.

Mogelijke etiologie;

N3 parese/paralyse

Een specifiek type ptosis waarbij het bovenooglid zakt als gevolg van uitval van de zenuw die de ooglidspier aanstuurt. Bij een volledige N3-parese is er sprake van een ernstige ptosis waarij het bovenooglid vaak volledig over de pupil hangt en het oog gesloten lijkt.

Kenmerken:

• verlamming van de musculus levator palpebrae superioris, de spier die verantwoordelijk is voor het optillen van het bovenooglid
• volledige ptosis
• bijkomend; het ''down and out'' fenomeen. Het oog staat vaak naar buiten en beneden gedraaid door de ongehinderde werking van de overige spieren
• er is vaak sprake van een verwijde pupil die niet goed reageert op licht, zeker wanneer de oorzaak van de parese ligt in compressie (bv aneurysma)
• de patient ervaart dubbelzien, al kan de ernstige ptosis dit soms maskeren

Een acute N3-parese met pupilverwijding vereist spoedeisende medische evaluatie.

Horner 

Een ptosis door het syndroom van Horner is een gedeeltelijk hangend bovenooglid aan één zijde van het gezicht, veroorzaakt door een onderbreking in de sympatische zenuwbanen. In tegenstelling tot een 'normale' ouderdomsptosis, wordt dit type veroorzaakt door het uitvallen van een kleine spier; de musculus tarsalis of spier van Muller.

Kenmerken:

• gedeeltelijk hangend
• ipsilateraal aan de zenuwbeschadiging
• soms lijkt het alsof juist het onderste ooglid iets omhoog staat
• gaat altijd gepaard met een miosis en soms met anhidrose

Myasthenie

Een hangend bovenooglid dat wordt veroorzaakt door een auto-immuunziekte genaamd Myasthenia Gravis. Hierbij treedt er spierzwakte op, doordat de zenuwsignalen niet goed worden overgedragen op de oogspieren. Het is vaak een van de eerste en meest voorkomende symptomen van deze aandoening.

Kenmerken:

• variabele ernst
• verergering door vermoeidheid
• wisselend per oog
• samenhang met diplopie
• cogan's lid twitch: een specifiek klinisch kenmerk is dat het ooglid even opschiet bij het omhoog kijken vanuit een neerwaartse blik
• verbetering bij rust

Chronisch progressief extraoculair opthalmoplegie (onwaarschijnlijk)

Een zeldzame spierziekte die wordt gekenmerkt door een langzaam voortschrijdende zwakte van de oogspieren. Het is een vorm van mitochondriele myopthie, wat betekent dat het wordt veroorzaakt door een defect in de energiefabriekjes van de cellen.

De aandoening begint meestal op volwassen leeftijd en verergert langzaam in de loop der tijd. Er is geen genezing voor CPEO. De behandeling is symptomatisch en richt zich vaak op chirurgische correctie.

Ooglid zwelling (onwaarschijnlijk)

Een vochtophoping in het weefsel van het boven of onderooglid, vaak gepaard met roodheid en irritatie. Oorzaken varieren van onschuldige factoren zoals slaapgebrek, zout eten, allerfieen en huilbuien tot medische oorzaken zoals een hordeolum, chalazion, infecties of huidaandoeningen. Leidt zelden tot (permanente) ptosis. 

Senile / involutional (aponeurotisch)

Een vorm van een hangend ooglid die ontstaat door het natuurlijke verouderingsproces. De levatorspier fungeert op zich nog goed, maar de peesplaat waarmee deze spier aan het ooglid vastzit verslapt, rekt uit of laat los. 

Blow Out (onwaarschijnlijk)

Ontstaat als direct gevolg van een blow-out-fractuur (breuk in de oogkas). Door een harde klap breekt de oogkasbodem waarbij mogelijk weefsel en oogspieren bekneld raken.

Dermatochalasis / pseudoptosis

Overvloed aan slappe huid op de oogleden, vaak leidend tot een hangend bovenooglid of wallen onder de ogen. Dit ontstaat meestal door veroudering van het weefsel waarbij dit zijn elasticiteit verliest. Wanneer het bovenooglid permanent hangt onder de druk van het weefsel noemen wij dit een pseudoptosis.