Cataract, pre-operatief

 Als optometrist beoordeel je en onderzoek je het oog en de oogfuncties, samen met en voor verschillende disciplines. Zo wordt er nauw samengewerkt met een refractief chirurgisch centrum, of met lowvision. In deze samenvatting staat vooronderzoek voorafgaand aan cataract extractie centraal.

Begripkennis

• A-scan: een fundamenteel, niet-invasief onderzoek in de context van cataract dat wordt gebruikt om de anatomische afmetingen van het oog nauwkeurig op te meten. Het is een cruciaal onderdeel van de voorbereiding op een staaroperatie. Doel: Het bepalen van de juiste sterkte van de kunstlens die tijdens de operatie geplaatst zal worden. Het toestel meet de axiale lengte, de diepte van de VOK en de dikte van de ooglens.
• IOL master: IntraOculaire Lens Master. Een geadvanceerd, contactloos meetinstrument dat wordt gebruikt om de exacte fysieke kenmerken van het oog in kaart te brengen. Dit is cruciaal voor het berekenen van de juiste sterkte van de kunstlens (IOL) die geplaatst zal worden. Doel: Voert ''Optische biometrie'' uit, wat betekent dat het met behulp van lichtstralen razendsnel en zeer nauwkeurig de volgende metingen verricht; Axiale lengte, hoornvlieskromming, diepte VOK en de diameter van het hoornvlies.
• Biometrie: De wetenschap en technologie die unieke biologische, fysieke of gedragsmatige kenmerken van een persoon gebruikt om deze te identificeren of te verifieren. Het zet de unieke eigenschappen van het menselijk lichaam om in data.
• As-lengte bepaling: Een nauwkeurig onderzoek waarbij de lengte van de oogbol wordt gemeten, van het hoornvlies aan de voorkant tot het netvlies aan de achterkant. Deze meetwaarde wordt uitgedrukt in 'mm'. 
• Topografie: (cataract specifiek) hoornvliestopografie / hoornvliesscan, een preoperatief onderzoek dat de bolling, vorm en het oppervlak van het hoornvlies gedetailleerd in kaart brengt. Dit is relevant voor sterkte bepaling van de IOL, het eventueel opsporen van astigmatisme wat de IOL zou kunnen corrigeren en voor kwaliteitscontrole.
• Refractie: Het meten van de lichtbreking van het oog is cruciaal bij een staaroperatie. Het doel is niet alleen het verwijderen van de troebele lens, maar ook het bepalen van de juiste sterkte van de kunstlens om de brilafwijking zoveel mogelijk te corrigeren.
• OCT: Stelt de oogarts in staat om netvliesafwijkingen op te sporen voor de ingreep en helpt de cornea dikte in kaart te brengen bij een anteriore scan. Richtlijnen OCT bij cataractoperatie.

Pre-operatief

Verbetering van het gezichtsvermogen is verreweg de meest voorkomende indicatie voor staaroperaties. Een operatie is geïndiceerd wanneer de troebelheid zich zodanig ontwikkelt dat het dagelijkse activiteiten bemoeilijkt. Het vervangen van een heldere lens (geen sprake van staar) is een optie voor de behandeling van een refractieafwijking.

Medische indicaties zijn situaties waarin staar de gezondheid van het oog negatief beïnvloedt. Voorbeelden hiervan zijn facolytisch of facomorf glaucoom. Staaroperaties om de helderheid van de oogmedia te verbeteren kunnen ook nodig zijn in het kader van monitoring of behandeling van funduspathologie.

Patient geschiedenis

• Huidig medicatiegebruik: Zo zijn bijvoorbeeld beta-blockers relevant. Deze hebben een sterke associatie met intraoperatieve floppy iris syndrome.
• Allergieen: Serieuze allergieen, bijvoorbeeld voor medicatie, iodine en latex hebben confirmatie nodig.
• Mobiliteit: Relevant voor het regelen van de operatie locatie, kamer en het traject na afloop.

Testen voorafgaand aan de operatie

• Visus
• Cover test; is er sprake van een scheelstand of zelfs amblyopie? Zou de operatie voor dubbelbeelden kunnen zorgen?
• Pupil reacties; cataract zou nooit een RAPD kunnen veroorzaken. Vervolg onderzoek is noodzakelijk
• Oculaire adnexa; o.a. blefaritis, chronische conjunctivitis, ectropion, traanlaag afwijkingen
• Cornea onderzoek
• VOK onderzoek > kamerhoek ivm druppels
• Lens; welk type cataract, zijn de zonulavezels voldoende sterk? 
• Fundus onderzoek; zo zal AMD bijvoorbeeld de zichts prognose beinvloedden. Heeft het zin om te opereren?
• Sclera; slechte gezondheid kan een contra indicatie zijn voor peri- en retrobulbaire anaesthesie
• Rx voorafgaand aan de operatie om verandering te monitoren

Biometrie

Biometrie maakt het mogelijk om de lenssterkte te berekenen die waarschijnlijk zal leiden tot het gewenste refractieve resultaat na de operatie. In de meest eenvoudige vorm omvat dit de meting van twee oculaire parameters: keratometrie en axiale lengte.

• Keratometrie: meting van de curves van de anteriore cornea, uitgedrukt in dioptrieen
• Optical Coherence Biometry: Een contactloze methode voor het meten van de axiale lengte, waarbij twee coaxiale, gedeeltelijk coherente laserstralen met lage energie worden gebruikt om een ​​interferentiepatroon te produceren
• A-scan ultrasound: Een iets minder nauwkeurige methode om de axiale afmeting te bepalen, die kan worden verkregen door direct contact of, nauwkeuriger, door een waterbad over het oog te plaatsen
• IOL power calculation: Er zijn talloze formules ontwikkeld die gebruikmaken van keratometrie en axiale lengte om de benodigde IOL-sterkte te berekenen voor een bepaald refractief resultaat
• Wanneer een patient normaalgesproken contactlenzen draagt mogen deze voorafgaand aan het meten van de biometrie een periode niet gedragen worden. Dit is voor zachte lenzen een week, voor harde lenzen 6 weken

Postoperatief

Na afloop van de cataract extractie / operatie is het belangrijk om te kijken naar het volgende:

• Margins of error, de nog benodigde sterkte na afloop van een staar operatie ligt bij 90% van de patienten onder de 1.0D, en bij 65% onder de 0.5D
• Emmetropie is de optimale uitkomst, maar veel doctoren zetten een sterkte van -0.25D als doel. Minimale myopie wordt door patienten beter geaccepteerd dan hypermetropie. Bij minimale myopie is het verte zicht voldoende, en heeft de patient iets minder moeite met lezen. Bij hypermetropie zijn beiden slechter.
• Wanneer maar aan 1 oog geopereerd wordt, en de andere niet binnen het komende jaar op de planning staat (bijvoorbeeld omdat er maar in 1 oog sprake was van staar) moet er gekeken worden naar de refractieve waarde van het contralaterale oog. Wanneer deze bijvoorbeeld een correctie van +5.00D nodig heeft, pas je de IOL in het te opereren oog daar graag op aan om het sterkte verschil minimaal te houden. Dit zou dan bijvoorbeeld +3.50D zijn.